اسلام، صفحه 11. اسلام1. معاني اسلام1. سازشوَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها[انفال/61].2. سلامتقُلْنا يا نارُ كونِي بَرْداً وَ سَلاماً عَلى إِبْراهِيمَ[انبياء/69].3.تسليمفَلَمّا أَسْلَما وَ تَلَّهُ لِلْجَبِينِ[صافات/103].اسلام به معناى تسليم و اطاعت و انقياد به دور از ريا و شرك...2. ويژگيهاي اسلام1. به دور از شركدين ما از آن جهت اسلام ناميده مىشود كه هيچ شائبه شركت و بتپرستى در آن نيست و توحيد خالص است.قُلْ إِنَّ صَلاتِي وَ نُسُكي وَ مَحْياي وَ مَماتِي لِلّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ لا شَرِيك لَهُ وَ بِذلِك أُمِرْتُ وَ أَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ[انعام/163-162].2. ديني جامع است.اسلام دين جامعى است كه در تمام شئون زندگى بشر نقش دارد و دستوراتش را در ضمن بندگى خدا مطرح مىكند.يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكعُوا وَ اسْجُدُوا وَ اعْبُدُوا رَبَّكمْ وَ افْعَلُوا الْخَيرَ لَعَلَّكمْ تُفْلِحُونَ وَ جاهِدُوا فِي اللّهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباكمْ وَ ما جَعَلَ عَلَيكمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ مِلَّةَ أَبِيكمْ إِبْراهِيمَ هُوَ سَمّاكمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ وَ فِي هذا لِيكونَ الرَّسُولُ شَهِيداً عَلَيكمْ وَ تَكونُوا شُهَداءَ عَلَى النّاسِ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ اعْتَصِمُوا بِاللّهِ هُوَ مَوْلاكمْ فَنِعْمَ الْمَوْلى وَ نِعْمَ النَّصِيرُ[حج/78-77].3. دين فطري است.اسلام دين فطرى انسان است و هم آهنگ و هم رنگ با تمام هستى است.أَ فَغَيرَ دِينِ اللّهِ يبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الأَْرْضِ[آل عمران/83].فَأَقِمْ وَجْهَك لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللّهِ الَّتِي فَطَرَ النّاسَ عَلَيها[روم/30].1. روح اسلامگفتيم دين بر تمام شئون فردى و اجتماعى انسان مستولى است و انكار دين مثل انكار آب است. دريا بر تمام جنبندگان آبى احاطه دارد و تمام شئونشان با آب سر و كار دارد. حالا اگر آب را انكار كردند، دريا را انكار كردند؛ بزرگترين روح حيات خود را انكار كردهاند. با مقدماتى كه در بحثهاى دين گفته شد روشن است كه روح اسلام همان روحى است كه در فطرت بشر و تمام موجودات است.أَ فَغَيرَ دِينِ اللّهِ يبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الأَْرْضِ[آل عمران/83].پس اسلام همان دين فطرى و طبيعى بشر است كه انسان در تمام دورانها به دنبال او مىگشته است.2. اصول دين فطري1ـ اعتقاد به وجود خداى آفريننده و اداره كننده و آورنده قوانين ثابت منظم براى تدبير موجودات.2ـ اعتقاد به زندگانى ديگر كه روز كيفر و پاداش است. (روز نتيجه ديدن)3ـ خداوند آدمى را به مقتضاى همين روح هدايت كرده به وسيله نور باطنى عقل و نور خارجى پيامبران بندگان خالص خدا.4ـ احساس احتياج به دعا و عبادت و خضوع و ارتباط مستمر در همه شئون زندگى با خدا و استمداد از او.5ـ علاقه به نيكى و محبت به هم نوعان به طورى كه خير و احسان بر شر و كينه غالب شود.4. حقيقت اديان الهي در قرآن1. ايمان آوردن ساحرانرَبَّنا أَفْرِغْ عَلَينا صَبْراً وَ تَوَفَّنا مُسْلِمِينَ[اعراف/126].2. يوسفتَوَفَّنِي مُسْلِماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصّالِحِينَ[يوسف/101].3. لوطفَما وَجَدْنا فِيها غَيرَ بَيتٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ[ذاريات/36].4. ابراهيماسلام، صفحه 2ما كانَ إِبْراهِيمُ يهُودِيا وَ لا نَصْرانِيا وَ لكنْ كانَ حَنِيفاً مُسْلِماً[آل عمران/67].5. اهل كتابوَ إِذا يتْلى عَلَيهِمْ قالُوا آمَنّا بِهِ إِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّنا إِنّا كنّا مِنْ قَبْلِهِ مُسْلِمِينَ[قصص/53].6. فرزندان يعقوبقالُوا نَعْبُدُ إِلهَك وَ إِلهَ آبائِك إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ إِلهاً واحِداً وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ[بقره/133].5. دعوت كننده به سوي خداي يگانهاگر از اول تا آخر قرآن را مطالعه كنيم و تمام مكتب اسلام را نظر كنيم، در تمام اين كتاب يك مقصد را مىبينيم و آن مقصد هسته مركزى اين كتاب و دين است و آن مقصد توحيد و وحدت است. همه جا سخن از خدا است؛ آيات خدا، امدادهاى خدا، مبدأ خدا، معاد خدا، اول خدا، آخر خدا، باطن خدا، ظاهر خدا، و انا قادر، محيط بر هستى و...قرآن مردم را امت واحد مىداند، دين را واحد مىداند و پيامبران را در يك خط واحد مىداند.قرآن عامل اختلاف را 2 چيز مىداند: 1ـ جهل 2ـ هواى نفس.1ـوَ إِنْ تُطِعْ أَكثَرَ مَنْ فِي الأَْرْضِ يضِلُّوك عَنْ سَبِيلِ اللّهِ إِنْ يتَّبِعُونَ إِلاَّ الظَّنَّ وَ إِنْ هُمْ إِلاّ يخْرُصُونَ[انعام/116].2ـكانَ النّاسُ أُمَّةً واحِدَةً فَبَعَثَ اللّهُ النَّبِيينَ مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكتابَ بِالْحَقِّ لِيحْكمَ بَينَ النّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ وَ مَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلاَّ الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيناتُ بَغْياً بَينَهُمْ[بقره/213].در مقابل عوامل وحدت: 1ـ به دنبال علم و تحقيق رفتن2ـ هواپرستى را كنار گذاشتن1ـوَ الَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطّاغُوتَ أَنْ يعْبُدُوها وَ أَنابُوا إِلَى اللّهِ لَهُمُ الْبُشْرى فَبَشِّرْ عِبادِ الَّذِينَ يسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِك الَّذِينَ هَداهُمُ اللّهُ وَ أُولئِك هُمْ أُولُوا الأَْلْبابِ[زمر/17ـ18].3. معيارها2ـ برترى فضيلت:يا أَيهَا النّاسُ إِنّا خَلَقْناكمْ مِنْ ذَكرٍ وَ أُنْثى وَ جَعَلْناكمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكرَمَكمْ عِنْدَ اللّهِ أَتْقاكمْ إِنَّ اللّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ[حجرات/13].3ـ سرنوشت هر كس به دست خود او است:وَ لا تَكسِبُ كلُّ نَفْسٍ إِلاّ عَلَيها وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى[انعام/164].كلُّ امْرِئٍ بِما كسَبَ رَهِينٌ[طور/21].وَ أَنْ لَيسَ لِلإِْنْسانِ إِلاّ ما سَعى وَ أَنَّ سَعْيهُ سَوْفَ يرى[نجم/40-39].وَ اتَّقُوا يوْماً لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيئاً وَ لا يقْبَلُ مِنْها عَدْلٌ وَ لا تَنْفَعُها شَفاعَةٌ وَ لا هُمْ ينْصَرُونَ[بقره/123].4ـ به مقدار ظرفيت مسئوليت به دوش انسان گذاشته شده است.لا يكلِّفُ اللّهُ نَفْساً إِلاّ وُسْعَها[بقره/286].5ـ علم قوام دين و ملاك يقين است. طلب علم بر همه واجب است.أَ فَلَمْ يسِيرُوا فِي الأَْرْضِ فَتَكونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يعْقِلُونَ بِها أَوْ آذانٌ يسْمَعُونَ بِها[حج/46].كذلِك يطْبَعُ اللّهُ عَلى قُلُوبِ الَّذِينَ لا يعْلَمُونَ[روم/59].6ـ حق ما فوق همه چيز است.يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا كونُوا قَوّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَداءَ لِلّهِ وَ لَوْ عَلى أَنْفُسِكمْ أَوِ الْوالِدَينِ وَ الأَْقْرَبِينَ إِنْ يكنْ غَنِيا أَوْ فَقِيراً فَاللّهُ أَوْلى بِهِما[نساء/135].يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا كونُوا قَوّامِينَ لِلّهِ شُهَداءَ بِالْقِسْطِ وَ لا يجْرِمَنَّكمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلى أَلاّ تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى[مائده/8].4. اهداف قوانين اسلام در جامعهقوانين اسلام دستوراتى است فطرى كه براى تمام اجتماعات بشرى در طول تاريخ تا قيامت ضرورى است و در هر زمان احساس نياز بيشترى به آنها مىشود و مانند قوانين بشرى كهنه نمىشود. براى نمونه يك سرى قوانين و دستورالعمل ها كه از آيه 22 تا 39 اسراء آمده فهرستوار مىآوريم.1ـ توحيد (بىتوجهى به غير خدا):لا تَجْعَلْ مَعَ اللّهِ إِلهاً آخَرَ[اسراء/22].2ـ حقشناسى ـ شكرگزارى ـ استحكام هسته مركزى جامعه (خانواده):وَ بِالْوالِدَينِ إِحْساناً[اسراء/23].3ـ وحدت اجتماعى، جلوگيرى از كانونهاى بدبختى و فساد:وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ وَ الْمِسْكينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ[اسراء/26].4ـ توزيع عادلانه مال در رگهاى جامعه و جلوگيرى از كم خونى و فشار خون:وَ لا تُبَذِّرْ تَبْذِيراً إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ[اسراء/27-26].5ـ توجه به بنياد خانواده، جلوگيرى از دختركشى، بىعفتى، از هم پاشيدن اجتماع، خشكيدن صلبها و...وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكمْ خَشْيةَ إِمْلاقٍ[اسراء/31].وَ لا تَقْرَبُوا الزِّنى إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً وَ ساءَ سَبِيلاً[اسراء/32].اسلام، صفحه 36ـ حفظ جان بشر و جلوگيرى از خونريزى:وَ لا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللّهُ إِلاّ بِالْحَقِّ وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِيهِ سُلْطاناً[اسراء/33].7ـ تربيت افراد بىسرپرست و حفظ اموال و استعدادهاى آنان براى جامعه فردا:وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْيتِيمِ إِلاّ بِالَّتِي هِي أَحْسَنُ حَتّى يبْلُغَ أَشُدَّهُ[اسراء/34].8ـ ايجاد اعتماد و اطمينان عمومى با وفاى به عهد:وَ أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْولاً[اسراء/34].9ـ سلامت بازار:وَ أَوْفُوا الْكيلَ إِذا كلْتُمْ وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ[اسراء/35].10ـ تحقيق و بصيرت:وَ لا تَقْفُ ما لَيسَ لَك بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كلُّ أُولئِك كانَ عَنْهُ مَسْولاً[اسراء/36].11ـ تواضع:وَ لا تَمْشِ فِي الأَْرْضِ مَرَحاً[اسراء/37].ذلِك مِمّا أَوْحى إِلَيك رَبُّك مِنَ الْحِكمَةِ وَ لا تَجْعَلْ مَعَ اللّهِ إِلهاً آخَرَ فَتُلْقى فِي جَهَنَّمَ مَلُوماً مَدْحُوراً[اسراء/39].5. آثار قوانين اسلام1. سعادترمز سعادت دنيا و آخرت تسليم است.بَلى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَ لا خَوْفٌ عَلَيهِمْ وَ لا هُمْ يحْزَنُونَ[بقره/112].وَ مَنْ أَحْسَنُ دِيناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ[نساء/125].وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلاً مِمَّنْ دَعا إِلَى اللّهِ وَ عَمِلَ صالِحاً وَ قالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ[فصلت/33].گفتيم اسلام 2 معناى ديگر هم دارد، سازش و سلامت. اسلام مردم را به سازش و سلامت هم دعوت مىكند، زيرا انسان وقتى تسليم خدا شد با خدا سازش خواهد كرد و هم با بندگان خدا؛ هم خودش در سلامتى خواهد زيست و هم ديگران را آزار نخواهد رساند.قَالَ الْبَاقِرُ(ع):الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَ يدِهِ[كافى، ج2، ص233].يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كافَّةً[بقره/208].2. هدايتيهْدِي بِهِ اللّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ[مائده/16].اسلام كينهها را برداشت و سلام عليكم را يكى از شعارهاى اساسى خود قرار داد. يكى از اسامى بهشت دارالسلام است.وَ اللّهُ يدْعُوا إِلى دارِ السَّلامِ[يونس/25].پس اسلام؛ يعنى مكتبى كه انسان را به بندگى خالص خدا و صلح و سازش و سلامتى دعوت مىكند و اين دعوت به سازش و همبستگى است كه اسلام رادر جهان غالب خواهد كرد.لِيظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ[توبه/33].3. حيات جامعهخاصيت موجود زنده اين است كه اعضايش همديگر را حفظ مىكنند. اجزايش در بقا باهم تعاون دارند. مواد خارج را جذب مىكنند و با اندازه نياز اعضا توزيع مىكنند. بدن انسان همين طور است، اگر خارى در پاى انسان برود زبان و چشم و انگشت و زانو همه معاونت مىكنند تا بيرون كشند. اگر پوست خراشى بردارد، گلبولهاى سفيد خون هجوم مىآورند و آن خراش را ترميم مىكنند و از نو پوست بدن را مثل اول با همان رنگ و خط و نقش مىسازند.اما بدن مرده؛ اول متلاشى مىشود، از خودش كرم پيدا مىشود، كرمها اندامهاى تن را مىخورند و پس از آن خود كرمها همديگر را مىخورند تا همه نابود شوند، چون اصل آنها تعاون بقا نيست، تنازع بقا است.جامعه زنده هم همين طور بر قانون تعاون بقا باقى است. در چنان جامعه اي عدالت و احسان و مواصلت با خويشاوندان حكم فرما است. غذاهاى مقوى را جذب مىكند و به طور عادلانه در رگهاى خود توزيع مىكند و به بينايى و شنوايى و گويايى و تفكر و... خود قوت مىدهد، اما جامعه مرده از هم پاشيده است؛ هم رنگى، وحدت، احسان و تعاون ندارد.هميشه در داخل اين جامعه زد و خورد و تنازع بقا است. همديگر را چاپيدن، كشتن، آبرو ريختن و... .6. وظايف مسلمين1. نسبت به خدانسبت به خدا:اتَّقُوا اللّهَ حَقَّ تُقاتِهِ[آل عمران/102].خدا را در همه جا و همه اعمال و رفتار حاضر و ناظر ديدن.2. نسبت به خودنسبت به خود:وَ لا تَمُوتُنَّ إِلاّ وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ[آل عمران/102].ارزيابى، محاسبه، عاقبت به خيرى.3. نسبت به اسلامنسبت به اسلام: دين مثل آب و هوا است. از آن همه است. بايد سالم نگه داشت تا سالم به دست ديگران برسد.4. نسبت به مسلميناسلام، صفحه 4نسبت به مسلمين:وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّهِ جَمِيعاً وَ لا تَفَرَّقُوا[آل عمران/103].وَ لْتَكنْ مِنْكمْ أُمَّةٌ يدْعُونَ إِلَى الْخَيرِ[آل عمران/104].وحدت از آثار حيات و پراكندگى و از هم پاشيدگى از آثار مرگ است. موجود زنده اندام هايش به هم پيوسته و باهم متحدند، اما وقتى مرد اعضايش از هم مىپاشد. (احاديث فراوانى درباره وحدت، الفت، تعاون و... شمردهاند.)
